Bezrobocie to zjawisko polegaj�ce na tym, �e pewna cz�� ludzi zdolnych do pracy, poszukuj�cych pracy i akceptuj�cych istniej�cy poziom wynagrodzenia nie znajduje zatrudnienia. Natomiast wed�ug Mi�dzynarodowej Organizacji Pracy, kt�rej definicj� bezrobocia honoruj� badania statystyczne prowadzone w krajach Europy w ramach systemu Eurostat, osoba bezrobotna to ta, kt�ra w tygodniu, w kt�rym przeprowadzono badanie, nie wykonywa�a pracy zarobkowej d�u�ej ni� przez godzin�. Bezrobocie mo�na rozpatrywa� w skali makro i mikro. Z bezrobociem w skali makro mamy do czynienia w sytuacji, gdy na okre�lonym obszarze geograficznym znaczna liczba os�b zdolnych do podj�cia pracy pozostaje poza zatrudnieniem. Natomiast bezrobociem w skali mikro jest utrata pracy z powodu braku kwalifikacji lub innych umiej�tno�ci pozwalaj�cych obj�� i utrzyma� stanowisko.

Podstawowym miernikiem poziomu bezrobocia jest stopa bezrobocia, czyli ukazywana w procentach relacja pomi�dzy liczb� zarejestrowanych os�b bezrobotnych a liczb� os�b czynnych zawodowo (to jest zdolnych w prawnie okre�lonych warunkach do podj�cia pracy). Ta ostatnia grupa obejmuje wszystkich zdolnych do pracy w wieku od 15 do 65 (kobiety do 60) roku �ycia - to znaczy tak�e bezrobotnych. Osoby nie osi�gaj�ce lub przekraczaj�ce wymienione granice wieku stanowi� odr�bne kategorie, nie zwi�zane z poj�ciami bezrobocia


W zale�no�ci od przyczyn wyst�powania wyr�nia si�:

• bezrobocie strukturalne, wynika z nieaktywnoďż˝ci struktury podaďż˝y siďż˝y roboczej i popytu na niďż˝ na rynku pracy. Wynikaďż˝ moďż˝e rďż˝wnieďż˝ z szybkich zmian strukturalnych zachodzďż˝cych w gospodarce, za ktďż˝rymi nie nad��a szkolnictwo zawodowe i ogďż˝lne. Bezrobocie strukturalne wystďż˝puje takďż˝e, gdy zasoby kapitaďż˝owe sďż˝ niewystarczalne dla zatrudnienia zasobďż˝w pracy
• bezrobocie technologiczne wynika z postďż˝pu technicznego, automatyzacji i mechanizacji procesďż˝w wytwďż˝rczych, ktďż˝re majďż˝ charakter praco-oszczďż˝dny. Pojawia siďż˝, gdy tempo wzrostu gospodarczego jest niskie, a inwestycje majďż˝ charakter modernizacyjny, prowadzďż˝c do wzrostu i unowoczeďż˝nienia produkcji przy spadku zatrudnienia,
• bezrobocie koniunkturalne wywoďż˝ywane jest spadkiem popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego, ktďż˝ry powoduje zbyt maďż˝e wykorzystanie zdolnoďż˝ci produkcyjnych przedsiďż˝biorstw. Poziom popytu jest poddany staďż˝ym wahaniom cyklu koniunkturalnego, jakim podlega gospodarka. W fazach wysokiej koniunktury popyt rozszerza siďż˝ i bezrobocie spada nawet do poziomu bezrobocia naturalnego
• bezrobocie frykcyjne jest rezultatem ruchu zatrudnionych na rynku pracy; dotyczy ludzi zmieniajďż˝cych zawďż˝d, pracďż˝, przenoszďż˝cych siďż˝ do innej miejscowoďż˝ci;
• bezrobocie sezonowe jest efektem wahaďż˝ aktywnoďż˝ci gospodarczej w rďż˝nych porach roku, spowodowanych zmianďż˝ warunkďż˝w klimatycznych
  

W zale�no�ci na form� wyst�powania wyr�nia si�:

• bezrobocie krďż˝tkookresowe - do 3 miesiďż˝cy bez zatrudnienia.
• bezrobocie ďż˝redniookresowe - od 3 do 12 miesiďż˝cy bez zatrudnienia.
• bezrobocie dďż˝ugookresowe - dotyczy osďż˝b pozostajďż˝cych bez pracy od 6 do 12 miesiďż˝cy. Moďż˝e przeksztaďż˝ciďż˝ siďż˝ w bezrobocie dďż˝ugotrwaďż˝e, poniewaďż˝ dďż˝uďż˝sze pozostawanie bez pracy powoduje zmniejszenie szans na ponowne zatrudnienie.
• bezrobocie ukryte to pewna - nieokreďż˝lona - liczba osďż˝b, ktďż˝re w myďż˝l ustawy nie mogďż˝ zarejestrowaďż˝ siďż˝ jako bezrobotne, albo wykonywana przez nich praca nie jest niezbďż˝dna z punktu widzenia zatrudniajďż˝cego. Wystďż˝puje g��wnie na wsi (nadmiar rďż˝k do pracy, dawniej - przerost administracji).
• bezrobocie rejestrowane to liczba osďż˝b bezrobotnych, czyli posiadajďż˝cych okreďż˝lone w ustawie cechy i zarejestrowanych w urzďż˝dach pracy.
  

• likwidacja niektďż˝rych ga��zi przemysďż˝u np. gďż˝rnictwa
  
• zmniejszenie popytu na konkretne dobra czy usďż˝ugi
  
• ograniczanie produkcji
  
• brak informacji o miejscach pracy
  
• brak mobilnoďż˝ci
  
• przeniesienie zakďż˝adu do innego rejonu
  
• niedostosowane do potrzeb rynku wyksztaďż˝cenia pracownikďż˝w
  
• zmiany w technologii
  
• wysokie obci��enia fiskalne
  

• niewykorzystany, nieproduktywny potencjaďż˝ ludzki
  
• znaczne koszty materialne zwiďż˝zane z utrzymaniem bezrobotnych oraz sďż˝uďż˝b zajmujďż˝cych siďż˝ ich problemami i obsďż˝ugďż˝
  
• spadek dochodďż˝w rodzin, rozszerzenie siďż˝ spoďż˝ecznych krďż˝gďż˝w ubďż˝stwa
  
• degradacja psychiczna i moralna osďż˝b pozostajďż˝cych bez pracy (poczucie beznadziejnoďż˝ci, pesymizm, uczucie spoďż˝ecznej bezuďż˝ytecznoďż˝ci)
  
• zjawiska patologii spoďż˝ecznej - alkoholizm, narkomania, przestďż˝pczo�� itd.
  
• utrata kwalifikacji